De muziek
Vivaldi's Vier Jaargetijden en Bach: waar u naar kunt luisteren
Hoe de Vier Jaargetijden zijn opgebouwd, waarom ze verhalen vertellen, en hoe Bachs eigen banden met Berlijn en Potsdam een tweede rode draad aan het programma toevoegen.
Boek het concert ↗Kort antwoord
Vivaldi's Vier Jaargetijden zijn vier vioolconcerten die in 1725 verschenen, elk met drie delen en een eigen sonnet. Dit is programmamuziek, waarin de violen vogelgezang, donder, een blaffende hond en klapperende kou nabootsen. Een luisteraar die dat weet, hoort het verhaal in plaats van alleen de melodie.
Vier concerten, vier sonnetten
De Engelse Wikipedia dateert de Amsterdamse uitgave op 1725, binnen de bundel Il cimento dell'armonia e dell'inventione (Op. 8), en plaatst het componeren rond 1718 tot 1723, toen Vivaldi aan het hof van Mantua als kapelmeester werkzaam was. De vier zijn Lente, Zomer, Herfst en Winter. Elk concert verloopt snel, langzaam, snel over drie delen. Vivaldi drukte bij elk een sonnet af, waarvan de drie delen overeenkwamen met de drie muziekdelen, een zeldzame gewoonte in die tijd. Niemand weet wie de verzen schreef, maar de nauwe band met de muziek houdt het idee levend dat Vivaldi het zelf was.
Muziek die een verhaal vertelt
Aangezien de muziek bepaalde scènes schildert, geldt het geheel als programmamuziek, en Wikipedia rekent het tot de vroegste gedetailleerde voorbeelden. Vivaldi voegde uitvoeringsaanwijzingen toe zoals de blaffende hond, en luisteraars kunnen zoemende vliegen, donder en klapperende tanden in de strijkers horen. In een kerk draagt het geluid van een soloviool tegen een klein strijkersensemble duidelijk, zodat de effecten gemakkelijk te volgen zijn, zelfs zonder de sonnetten voor u.
Hoe lang het duurt
Het artikel schat een volledige uitvoering op ongeveer 40 tot 43 minuten. Een concert van 65 minuten kan dus het volledige werk bieden, een deel ervan, of het combineren met andere stukken; de boekingspagina noemt het werk zonder de volgorde te beschrijven, en het programma op het moment van lezen was een kerstprogramma. Beschouw de Vier Jaargetijden als het waarschijnlijke middelpunt, niet als een garantie.
Een stuk dat bijna vergeten werd
Volgens de Engelse Wikipedia zijn de vroegst bekende opnamen acetaten van Alfredo Campoli, waarschijnlijk uit begin 1939, gevolgd door een eerste echte elektrische opname door Bernardino Molinari in 1942. Louis Kaufman nam het geheel eind 1947 op, en het artikel schrijft die opname toe aan het helpen herpopulariseren van Vivaldi in Europa en Amerika. De populariteit die je vandaag in een concert hoort, is deels het resultaat van die twintigste-eeuwse heropleving.
Bach en Berlijn
De vermelding noemt ook Bach, en Bach heeft echte banden met deze regio. Volgens de Engelse Wikipedia bood hij in 1721 de Brandenburgse Concerten aan Christian Ludwig, markgraaf van Brandenburg-Schwedt, aan en droeg hij een reeks van zes werken op; waarschijnlijk speelde hij voor de markgraaf tijdens een reis naar Berlijn in 1719, die hij maakte om een nieuw klavecimbel op te halen. Jaren later, op 7 mei 1747, ontmoette hij Frederik II in Potsdam, waar de koning hem een thema gaf om ter plekke een fuga op te improviseren, en het resultaat werd Het muzikaal offer. Dit zijn feiten over Bach, niet over het concert, maar ze verklaren waarom Bach op een Berlijns programma meer is dan een gemak.
Mozart, Handel, Pachelbel en Schubert
De vermelding noemt ook Mozart, Handel, Pachelbel en Schubert, en orgelwerken. Het programma kan per seizoen veranderen en er wordt geen specifiek werk beloofd, dus deze pagina beschrijft ze niet in detail. Als je je wilt voorbereiden, luister dan vooraf één keer naar de Vier jaargetijden en kom zonder verwachtingen over de rest.
Veelgestelde vragen
Worden de Vier jaargetijden volledig gespeeld?
De boekingspagina noemt het werk, maar geeft geen volledige programmalijst, dus controleer de agendadetails voor jouw datum.
Heeft Bach een band met Berlijn?
Ja. Wikipedia beschrijft zijn reis naar Berlijn in 1719 en zijn ontmoeting met Frederik II in Potsdam in 1747.
Moet ik de muziek kennen?
Nee. De strijkers vertellen het verhaal.
Bronnen